U bevindt zich hier: Home Columns en Tips Wat is er mis met eindrijm?
Janine Jongsma
Wat is er mis met eindrijm?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Column gepubliceerd op Het Deurne Nieuws

Tegenwoordig zien we in de poëzie voornamelijk het gebruik van het vrije vers. Vroeger werd het eindrijm in een vaste vorm altijd toegepast. Het werd gezien als een voorwaarde voor goede poëzie. Dat is allang niet meer zo. Mijn voorkeur ligt ook bij het vrije vers omdat ik vind dat daar meer uitdaging in zit. Toch heb ik niets tegen eindrijm, ik maak er zelf soms ook gebruik van. Het gaat erom of een gedicht binnenkomt bij de lezer, op welke manier dan ook. Ik begrijp dan ook niet waarom de voor-en tegenstanders van eindrijm elkaar zo in de haren vliegen.

Gemakzucht

Voorstanders van eindrijm beschuldigen dichters die de vrije vorm hanteren van gemakzucht. Vormvast goed rijmen zou moeilijker zijn. Dat vind ik klinkklare nonsens. Alsof dichters van het vrije vers zichzelf geen beperkingen opleggen. Natuurlijk wel! Dat de vorm zelf bepaald kan worden betekent niet dat zij de kenmerken van poëzie uit het oog verliezen. Denk aan gebruik van enjambement (zinnen die doorlopen maar ook als geheel te lezen zijn) alliteratie, middenrijm, binnenrijm, klinkerrijm, beeldspraak, meerduidigheid, strofebouw, ritme en ga zo maar door. Dus ook eindrijm kan gebruikt worden. Een gedicht zonder een enkel kenmerk van poëzie is geen gedicht. Niets meer dan een paar geschreven zinnen.

Sinterklaasrijm

De voorstanders van het vrije vers zien de rijmende gedichten weer als een minderwaardige vorm van dichten. Iemand die eindrijm hanteert hangt de Sinterklaas uit. Ook dit vind ik onterecht. Daarmee doen we de bekende dichters uit het verleden tekort die zich de beperking van eindrijm oplegden omdat het van hen verwacht werd. Een inhoudelijk sterk gedicht schrijven met eindrijm dat ervoor geschapen lijkt is nog altijd een kunst op zich. Waarom zou dat tegenwoordig niet meer kunnen?

Valkuilen

Het probleem met eindrijm zijn de valkuilen. Als de rijmwoorden geforceerd overkomen spreek je van rijmdwang. Alsof de dichter het rijmwoordenboek erbij heeft gepakt, op zoek naar een passend woord omdat het nu eenmaal moet rijmen. Dat komt klungelig over. Wanneer de rijmwoorden niet alleen in klank maar ook in betekenis dicht bij elkaar liggen gaan we echt richting Sinterklaasgedichten. Voor de hand liggende rijmwoorden moeten zoveel mogelijk vermeden worden. Als laatste moet je bij eindrijm oppassen dat het niet eentonig wordt want dan verliest het gedicht aan kracht. Er is niets mis met eindrijm mits het als vanzelfsprekend overkomt in het gedicht. Dit geldt ook voor het gebruik ervan in het vrije vers. Soms komen daar zelfs nieuwe versvormen uit voort.

© Janine Jongsma

 

 

 

 
Design by Next Level Design Lizenztyp CC